Eia mea anima
Author: Johannes Mauburnus, Rosetum exercitiorum spiritualium et sacrarum meditationum (1494), a Rosary on the Birth of Christ
Source: Guido Maria Dreves, Analecta Hymnica, Vol. 48,"Hymni inediti. Liturgische Hymnen des Mittelalters (1888), pp. 515-517.
494. (1.) Carmen pro Fescenninis ad praesepii visitationem canendum sub nota: Dies et laetitiae.
1. Eia, mea anima,
Bethlehem eamus,
Virtute magnanima
Puerum quaeramus,
Verbum ineffabile,
Angelis mirabile,
Cubans sinu patris,
Obiectum amabile,
Semper contemplabile,
Datum vitae matris.
2. Virgo pudicitiae,
Throne deitatis,
Et Ioseph, nutritie
Iesu paupertatis,
Me indignum famulum
Ducatis ad stabulum
Mei creatoris,
Tundam tintinnabulum
Laudis et cunabulum
Volvam vi amoris.
3. O puer dulcissime,
Omnibus optate,
Venisti, gratissime
Salutis legate ?
Te vatum oracula,
Te legis umbracula
Exortum testantur,
Polus, tellus, maria
Laude multifaria
Tibi adiocantur.
4. Heu, quid iaces stabulo,
Omnium creator,
Vagiens cunabulo,
Mundi reparator ?
Si rex, ubi purpura
Vel clientum murmura
Ubi aula regis? —
Hic omnis penuria,
Paupertalis curia,
Forma novae legis.
5. Istuc amor generis
Me traxit humani,
Quod se noxa sceleris
Occidit profani,
His meis inopiis
Gratiarum copiis
Te pergo ditare,
Hocce natalitio
Vero sacrificio
Te volens beare.
6. O caeli, attendite
Infantis amorem,
Angeli, rependite
Laudem et honorem,
Verbum, ens altissimum
Pulchrum, quam dulcissimum,
Limo corporatur,
Verbum divinissimum,
Aeternum, ditissimum,
Spretum pauperatur.
7. O mira dignatio
Immensum locari,
Nostra gloriatio
Deum humanari !
O stupor, o gaudium!
Hostis technas fraudium
Tuus ludit ortus,
Iam orbi quadrifido
Tibi gnato fervido
Caeli patet portus.
8. Salve, rex, principium,
Verbum incarnatum,
Effectum mancipium
Indignum, cunatum !
Salve, sordens stabulum,
Salveto, eunabulum
Sponsi amatoris !
Tu meum latibulum,
Construam hic nidulum,
Non videbor foris.
9. Iam te meis brachiis,
Mi Iesu, amplector
Ac totis praecordiis
Tibi condelector;
Cogis me rasluere,
Lacrimis effluere,
Puer Ephrataee,
Amor ineffabilis
Es, intolerabilis,
Iesu Nazaraee.
10. O ardens incendium,
Deus incarnate,
Animae suspendium
Tibi desponsatae !
Omni reverentia,
Caeli assistentia
Laude te honoro,
Cum benevolentia,
Grata complacentia
Pronus te adoro.
11. O lt laudum milibus
Laudo, laudo, laudo,
Tantis mirabilibus
Plaudo, plaudo, plaudo;
Gloria sit, gloria
Amanti, memoria
Domino in altis,
Cui testimonia
Dantur et praeconia
Caelieis a psaltis.
12. O puer dulcissime,
Me purges lustrato
Surrigas, altissime,
Corde inflammato;
Redimens vivifica,
Me compuerifica
Hoc tuo natali.
Perfecte sanctitica,
Tecum beatifica
Vita aeternali.
13. Pater, natalitium
Suscipe sophiae,
Gratum sacrificium
Manibus Mariae ;
Corpus, sensus, animam
In viventem victimam
Lito Iesu nato
Et sponsae unanimam
Laudem suavissimam
Libans voto grato.
Note from John Julian, Dictionary of Hymnology, Appendix, Part II, and New Supplement (1907), alt.
Eia mea anima, Bethlehem eamus. J. Mauburn. [Christmas.] In his Rosetum exercitiorum spiritualium et sacrarum meditationum, N. P. 1494 [Brit. Mus.], this is found at folio 104 b, as a Rosary on the Birth of Christ, in 13 stanzas of 10 lines. The full text is also in Wackernagel, i. No. 402, and in Dreves, xlviii., p. 515.
Three stanzas, beginning with stanza iv., "Heu! quid jaces stabulo," passed into many of the older German hymn-books, and are found as a separate hymn in Rambach, i., p. 371; Daniel, i., No. 481; and Trench, 1864, p. 114. These stanzas have also been translated from the Latin into English, as "Dost Thou In A Manger Lie," by Mrs. Elizabeth Charles, 1858, p. 174. Also in the Hymnary, 1872. Another translation of "Heu quid jaces" is "Ah! Lord God, The World's Creator," by G. R. Woodward in his Songs of Syon, 1904.
Editor's Note:
A partial translation of this hymn is Now My Soul To Bethlehem, from Richard R. Terry, Two Hundred Folk Carols, a five-verse excerpt.
There were several other translations of Heu! quid jaces stabulo. See the notes under that title. An "imitation" of this carol was written by Rev. John Mason Neale: Young And Old Must Raise The Lay-1855.
John Mauburn was born at Brussels in 1460, and died Abbot of the Cloister of Livry, not far from Paris, in 1502 or 1503. He was the author of several ascetic treatises, among others the highly regarded Rosetum Spirituale. See: Ulrike Hascher-Burger, “Music and Meditation: Songs in Johannes Mauburnus's Rosetum exercitiorum spiritualium,” in Church History and Religious Culture, Vol 88, Issue 3 (2008), pp. 347-369. The Article can be purchased for $30.00 Abstract:
The Rosetum exercitiorum spiritualium et sacrarum meditationum of Johannes Mauburnus is considered the most extensive and influential treatise on meditation in the circles of the late Devotio Moderna. It was printed in five editions from the late fifteenth to the early seventeenth century. Besides instructions for numerous meditations of varying length, this treatise contains seven religious songs which were intended to stir up the emotions and facilitate the correct disposition for meditation. These songs were created as contrafacts, meaning that the newly composed texts were sung to well-known melodies of liturgical hymns and religious songs. In song rubrics, Mauburnus gives precise instructions about their function as an aid to summoning the motivation for the great number of spiritual exercises that had to be accomplished by the adherents of the Devotio Moderna every day.
A unique feature of the Rosetum is the combination of a concrete meditation with a corresponding written song. These songs have not yet been examined systematically. The texts were edited by Guido Maria Dreves in Analecta hymnica on the basis of the edition printed in Paris in 1510. The melodies have not yet been reconstructed. In this article, the seven contrafacts are studied for the first time from the point of view of their structure and function, and their melodies are reconstructed on the basis of liturgical sources associated with the Devotio Moderna.
If you would like to help support Hymns and Carols of Christmas, please click on the button below and make a donation.